مردم خراسان جنوبي به مانند ديگر هموطنان ايراني خود را براي استقبال از عيد باستاني ايرانيان آماده کردند.

هر چه به روز هاي پاياني سال 85 نزديك تر شدیم، حضور مردم در بازارها، خيابان ها و كوچه هاي شهرهاي استان بيشتر شد و در روستا ها نيز مردم با اجراي برنامه هاي خاص، خود را براي سال تحويل آماده کردند. آيين هاي مردم خراسان جنوبي به خصوص شهر بيرجند به چند قسمت تشكيل مي شود:

 خريد لباس عيد

از يکی دو ماه به نوروز مانده خراسان جنوبي ها به بازار مي روند و لباس عيدشان را می خرند، پارچه هايي معمولاً خريداری می شود که دارای رنگ روشن و سرخ يا زرد باشد و معتقد بودند اگر لباس را خودشان بدوزند پارچه آن را روزهای دوشنبه يا جمعه قيچی کنند و نيز معتقد هستند که روز پنج شنبه ساعت سنگين است و لباس مدتی روی دست می ماند تا دوخته شود.

 روز سه شنبه اگر بريده شود نصيب دزد يا مرده شور خواهد شد و روز چهار شنبه می سوزد وسايل خانه نيز بايد عوض شود و يا تميز گردد. پختن نان شيرين از جمله کارهايي است که حتماً بايد قبل از عيد و برای عيد انجام بگيرد.

سبز کردن گندم، عدس، تره تيزک، ده پانزده روز به عيد مانده در خانه های مردم صورت می گيرد. برای اين کار از ظرفی استفاده می کنند که از جنس مس يا روی باشد و بعد مقداری دانه ابتدا به سلامتی امام زمان عج می ريزند و به ترتيب بعد از آن نام اعضای خانواده را می آورند.

خانه تکانی يا رفت و روب

يکی دو هفته پيش از عيد خانه تکاتی يا رفت و روب انجام می گيرد و مجدداً اثاثيه را جابه جا می کنند و گرد گيری می کنند و دوباره آن ها را می چينند. در مراحل بعد تخم مرغ رنگ کردن است که آن ها را آب پز می کنند و رنگ های شاد بر روی آن ها می زنند.

سفره و ساعت تحويل سال

برای تحويل سال همه در يکی از اطاق های خانه شان سفره می اندازند . پيش از هر چيز آيينه و قرآن در آن می گذارند و بعد هفت سين را می گذارند.هفت سين شامل سماق، سير، سنجد، سمنو، سکه، سرکه و سبزی است.

ماست، عسل، خرما، کره، پنير، کاهو، تخم مرغ رنگی و ... اقلام ديگري هستند كه در سفره هاي تحويل سال ديده مي شوند. موقع تحويل سال همه اهل خانه بايد با لباس نو بر سر سفره باشند اسپند نيز دود می شود و هر کدام از اين ها فلسفه ای دارد.

 شمع برای روشنايي خانه و زندگی، قرآن نشان توجهی است که بايد در آغاز سال به خداوند داشته، به علاوه در سال نو، صاحب قرآن يار و مددکار اهل خانه خواهد بود.

پول، نشان از خير و برکت و رفاه، اسپند برای دوری از چشم زخم حسود، برنج، نشانی از خير و برکت و فراوانی، آب نشان صافی و پاکی و روشنايي و گشايش کار است.

 ماهی قرمز، شگون دارد. آيينه، برای رفع کدورت و نشانی ازصفا و پاکی و يک رنگی. طلا، نشانی از اميد به وضع مالی خوب در سال نو است.

بعد از تحويل سال نبايد شمع ها را با فوت خاموش کرد بلکه بايدگذاشت تا آخر بسوزند و يا با نقل خاموششان کرد.

يکی ديگر از اعتقادات مردم خراسان جنوبي اين است که هنگام تحويل سال در مزار امام زاده ها باشند که درآنجا شمع روشن می کنند و در دست می گيرند.

ديد و بازديد

از بامداد نوروز ديد و بازديدها آغاز می شود در همه خانواده ها رسم است که به ديدار کسی که از نظر سن و شخصيت بر ديگران مزيت دارد بروند و دست او را ببوسند و تبريک بگويند و او نيز عيدی که شامل سکه يا پول است به آنها بدهد. بعضی نيز صبح عيد نوروز يک بشقاب گندم برشته که شامل: کنجد، گندم، شاهدانه، نخودچی و کشمش است به اضافه يک بشقاب نان شيرين به اضافه تخم مرغ رنگی يا سکه به کوچک ترها می دهند.

سيزده بدر

روز دوازده فروردين همه وسايل تهيه می شود و هر چه از شيرينی ها و آجيل ها باقی مانده برای صبح سيزده آماده می شود که البته همراه آن سرکه و کاهو نيز هست. صبح سيزده فروردين همه دسته دسته عازم کوه و باغ های اطراف منطقه خود می شوند و معتقدند در روز سيزده فروردين نبايد در خانه ماند زيرا اين روز نحس و بديمن می باشد.

 روز سيزده پيش از طلوع آفتاب و تا پاسی از شب ادامه دارد در عصر اين روز ويژه سبزی گره زدن دخترهاست که در واقع برای گشايش بخت خود اين کار را می کنند و ترانه هايي می خوانند چنانچه سيزده به ماه رمضان بيفتد. مراسم را بعد از تمام شدن ماه رمضان در اولين جمعه يا اولين عيد انجام مي دهند.

تاریخ نوروز و تحولات کمی و کیفی آن :
تاریخ آغاز مراسم باشکوه عید نوروز به جمشید شاه بازمی گردد. او که در زمان سلطنت در آبادانی ایران و آسایش خاطر مردم از هجوم بیگانگان، نقش بسیاری داشت. روزی سفر یا در واقع معراجی با تخت زرینش به آسمان  به سوی خورشید  داشت، پس از بازگشت دین را تجدید و آن روز را نوروز نامید.
این جشن که از آن در گات های زرتشت نامی برده نشده و تنها در یکی از یشت ها بنام فروردین یشت ، ذکر و ستایش این گاه نگاشته شده پس از جمشید شاه سال به سال بر اهمیت و فراگیری آن افزوده شد.
در زمان هخامنشیان و ساسانیان نوروز بعنوان سنتی فراگیر و بسیار باشکوه چه در دربار شاهان و چه در خانه های مردم عامه نه فقط زرتشتیاناجرا می شد.
با هجوم قوم عرب و نفوذ فرهنگ اسلامی و تطبیق فرهنگ ایرانِ زرتشتی با اسلام ، برداشت های اسلامی از سنت های ایرانی از جمله نوروز صورت گرفت.
به این ترتیب نوروز و صدها سنت اصیل ایرانی به مدد فرهنگ تطبیقی و التقاطیِ خاص ایران به سنت های اسلامی وارد شد.
در طی سالیان پر فراز و نشیب تاریخ ایران کوشش هایی یا از روی دشمنی یا نادانی برای کمرنگ کردن و بی اهمیت جلوه دادن نوروز صورت گرفت.
امروزه نیز اگرچه از تشریفات بسیار و تنوعات قومی نوروز کاسته شده اما به نظر می آید جشن مبارک نوروز را دیگر کسی نمی تواند از ایران جدا کند. حتی اگر افرادي عنصر هویت ملی را مقابل هویت مذهبی ایرانیان قرار دهند.